Mozambik

Mozambik (port. Moçambique, Republika Mozambiku República de Moçambique) – państwo położone w południowo-wschodniej Afryce. Graniczy z RPA, Suazi, Tanzanią, Malawi i Zimbabwe. Przez kilka wieków kolonia portugalska, w 1975 uzyskał niepodległość.

Ustrój polityczny
Zobacz więcej: Ustrój polityczny Mozambiku
Władzą ustawodawczą jest jednoizbowy parlament o 250 miejscach - Zgromadzenie Republiki. Wybory odbywają się co 5 lat.

Urząd prezydenta obecnie sprawuje Armando Guebuza z partii FRELIMO, będąc następcą poprzedniego prezydenta i przywódcy FRELIMO, Joaquima Chissano. Wybory prezydenckie odbywają się co 5 lat.

W wyborach prezydenckich i parlamentalnych w grudniu 2004 roku zwyciężyła Partia FRELIMO zdobywając ok. 60% głosów. RENAMO i inne partie opozycyjne wystąpiły z oskarżeniami o oszustwa wyborcze, lecz głosy te nie zostały uwzględnione. Armando Guebuza objął stanowisko prezydenta 2 lutego 2005.

święto narodowe: Dzień Niepodległości - 25 czerwca.
ustanowienie konstytucji: 30 listopada 1990.

Podział administracyjny
Zobacz więcej: Podział administracyjny Mozambiku
Pod względem administracyjnym Mozambik dzieli się na 11 prowincji:

Cabo Delgado,
Gaza,
Inhambane,
Manica,
Maputo (stołeczna),
Maputo,
Nampula,
Niassa,
Sofala,
Tete
Zambezia.

Historia
Zobacz więcej: Historia Mozambiku
Na tereny obecnego Mozambiku w 1498 dotarł portugalski odkrywca i podróżnik Vasco da Gama. W 1505 Portugalczycy założyli pierwsze osady w pobliżu dzisiejszego miasta Beira. W XVI wieku na wybrzeżu powstawały dalsze portugalskie osiedla. W 1609 utworzono kolonię, która stała się głównym portugalskim ośrodkiem handlu niewolnikami.

Opór wobec władz kolonialnych, który pojawił się pod koniec XIX wieku został zdławiony. Od 1964 roku walkę z władzą Portugalii rozpoczęła komunistyczna partyzantka związana z organizacją FRELIMO. Po przewrocie w Portugalii w 1974 wynegocjowano zawieszenie broni. Od 1975 Mozambik stał się niepodległym państwem. Od tego czasu Mozambikiem targały zbrojne konflikty wewnętrzne (walka z opozycyjną organizacją RENAMO przerodziła się w wojnę domową) i z sąsiadami (Rodezja, RPA). W latach 90. XX wieku konflikty udało się załagodzić i w 1994 przeprowadzono wielopartyjne wybory. Mozambik pozostaje jednym z najbiedniejszych państw świata.

Geografia
Zobacz więcej: Geografia Mozambiku, Miasta w Mozambiku
Całkowita długość granic państwowych wynosi 4571 km, z tego z:

Malawi - 1569 km,
RPA - 491 km,
Suazi - 105 km,
Tanzanią - 756 km,
Zambią - 419 km,
Zimbabwe - 1231 km.
Długość linii brzegowej wynosi 2470 km

Najwyższy szczyt to Binga - 2436 m n.p.m.

Ważniejsze rzeki Mozambiku:

Rovuma (Ruvuma)
Lúrio
Incomati (Komati)
Zambezi
Save (Sabi)
Limpopo

Demografia
Zobacz więcej: Demografia Mozambiku
Epidemia AIDS ma wpływ na nadumieralność, obniżenie średniego czasu przeżycia, zwiększenie śmiertelności niemowląt, przyrost naturalny, a także zmiany ilościowe w poszczególnych grupach wiekowych.

Podane dane liczbowe są szacunkowe.
Struktura wiekowa:

0-14 lat: 42,1% (płeć męska 3 634 173; płeć żeńska 3 725 396) (2003), 43% (płeć męska 4 079 240; płeć żeńska 4 122 578) (2000)
15-64 lat: 55,3% (płeć męska 4 712 891; płeć żeńska 4 945 123) (2003), 54% (płeć męska 5 123 178; płeć żeńska 5 262 618) (2000)
65+ lat: 2,6% (płeć męska 189 778; płeć żeńska 271 905) (2003), 3% (płeć męska 215 412; płeć żeńska 301 670) (2000)
Przyrost naturalny: 0.82% (2003), 1.47% (2000)

Wskaźnik urodzin: 38,2 urodzeń/1 000 ludności (2003), 37,99 urodzeń/1 000 ludności (2000)

Wskaźnik zgonów: 30,04 zgonów/1 000 ludności (2003), 23,29 zgonów/1 000 ludności (2000)

Rozdział płci:

przy urodzeniu: 1,03 płeć męska/płeć żeńska
poniżej 15 lat: 0,98 płeć męska/płeć żeńska
15-64 lat: 0,95 płeć męska/płeć żeńska
65+ lat: 0,7 płeć męska/płeć żeńska
całość ludności: 0,96 płeć męska/płeć żeńska (2003)
Śmiertelność noworodków:

całkowita: 199 zgonów/1 000 żywych urodzeń, 139,86 zgonów/1 000 żywych urodzeń (2000)
płeć żeńska: 180,61 zgonów/1 000 żywych urodzeń (2003)
płeć męska: 216,85 zgonów/1 000 żywych urodzeń
Oczekiwana długość życia w latach:

całość ludności: 31,3 (2003), 37,52 (2000)
mężczyźni: 30,98 (2003), 38,34 (2000)
kobiety: 31,63 (2003), 36,68 (2000)
Wskaźnik płodności: 4,87 urodzonych dzieci/kobietę (2003 szac.), 4,93 urodzonych dzieci/kobietę (2000 szac.) HIV/AIDS - ludzie żyjący z HIV/AIDS: 1,1 mln (2001 szac.) HIV/AIDS - zgony: 60 000 (2001 szac.)

Grupy etniczne: plemienne grupy tubylcze 99,66% (Shangaan, Chokwe, Manyika, Sena, Makua i inne), Europejczycy 0,06%, Euroafrykanie 0,2%, hindusi 0,08%

Wierzenia religijne: wierzenia miejscowe 50%, wyznania chrześcijańskie 30%, muzułmanie 20%

Analfabetyzm (% ludności >15 roku życia, która potrafi pisać i czytać):

całość ludności: 47,8% (2003), 40,1% (1995)
mężczyźni: 63,5% (2003), 57,7% (1995)
kobiety: 32,7% (2003), 23,3% (1995)

źródło: www.wikipedia.pl